Analizy ekonomiczne
ANALIZA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTWA
1. Analiza struktury i dynamiki przychodów
Zadaniem analizy przychodów jest ustalenie struktury ich źródeł oraz dynamiki, która pozwoli wskazać na rozwój, stagnację czy też regres w działalności przedsiębiorstwa. Analiza przychodów ma za zadanie odpowiadać na pytania:
• jaka jest wielkość przychodów z podziałem na poszczególne składniki – źródła,
• jakie są wiodące źródła przychodów, czyli ich struktura,
• jakie są podstawowe czynniki kształtowania się przychodów, czyli badanie dynamiki,
• jakie powinny być kierunki analizy szczegółowej ze względu na konkretną sytuację badanej firmy.
2. Analiza struktury i dynamiki kosztów
Zadaniem analizy kosztów jest dostarczenie informacji o ich kształtowaniu się oraz o czynnikach oddziałujących na ich poziom, dynamikę i strukturę (ze względu na źródła pochodzenia). Pozwala to firmie ujawnić i zlokalizować niewykorzystane dotąd możliwości poprawy gospodarowania oraz wskazać możliwości i sposoby ich wykorzystania, by osiągnąć jak najwyższy poziom zysku z działalności gospodarczej.
3. Analiza rentowności
Rentowność jest fundamentalnym miernikiem efektywności działania przedsiębiorstwa. Jest ona liczona w odniesieniu do wyniku finansowego, zatem informuje ona o zyskowności (gdy wynik finansowy jest dodatni) bądź deficytowości (gdy wynik finansowy jest ujemny) firmy.
Analizę rentowności przeprowadza się poprzez przyrównywanie wyniku finansowego do wybranych kategorii ekonomicznych. Najczęściej są nimi: przychody ze sprzedaży, majątek firmy oraz zaangażowany kapitał własny. Porównania te dostarczają informacji, w jaki sposób zarządzanie majątkiem, finansowanie działalności firmy oraz rozwiązywanie problemów związanych z płynnością finansową wpływa na wyniki osiągane przez przedsiębiorstwo.
Rentowność sprzedaży
Wskaźnik rentowności obrotu zwany wskaźnikiem zyskowności lub wskaźnikiem stopy zysku jest stosunkiem procentowym zysku do przychodu ze sprzedaży lub kosztów uzyskania przychodów. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży, to znaczy, jaki procent zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Wskaźnik ten określa, jak korzystnie przedsiębiorstwo produkuje i sprzedaje swoje produkty. Jego poziom zależy od rodzaju prowadzonej działalności. Im niższy jest ten wskaźnik, tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana, aby osiągnąć określoną kwotę zysku. Natomiast im wyższy poziom wskaźnika, tym wyższa jest efektywność poniesionych nakładów i osiągniętych przychodów.
Rentowność majątku
Wskaźnik rentowności majątku (ROA) zwany również wskaźnikiem zysku od aktywów ogółem jest stosunkiem procentowym wypracowanego przez przedsiębiorstwo zysku netto do przeciętnego stanu aktywów. Informuje on o wielkości zysku przypadającego na jednostkę zaangażowanego majątku. Poziom wskaźnika rentowności aktywów zależy, podobnie jak wskaźnik rentowności sprzedaży, od rodzaju prowadzonej działalności. W branżach kapitałochłonnych wskaźnik ten jest niski, zaś w branżach niewymagających wysokiego poziomu majątku znacznie wyższy .
Rentowność kapitału własnego
Rentowność kapitału własnego (ROE) może być również określona jako stopa zwrotu kapitału własnego. Wskaźnik ten stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. Wskaźnik ten określa wielkość zysku przypadającego na jednostkę zaangażowanego kapitału własnego przez jego właścicieli. Rosnący poziom wskaźnika rentowności kapitału własnego świadczy o wyższej efektywności zaangażowanego kapitału w różnych jego formach. Prowadzi to zazwyczaj do uzyskiwania wyższych wypłat oraz szerszych możliwości rozwojowych przedsiębiorstwa. Zaznaczyć jednak należy, że ocena taka jest uzasadniona jedynie w warunkach stabilizacji lub wzrostu udziału kapitału własnego w finansowaniu majątku.
4. Analiza sytuacji majątkowej
Celem analizy sytuacji majątkowej jest wskazanie kierunków zmian w zarządzaniu majątkiem przedsiębiorstwa W strukturze składników majątkowych wyróżnia się majątek trwały i majątek obrotowy. Uważa się iż majątek trwały jest mało elastyczny, gdyż nie ma możliwości bieżącego regulowania jego wielkości do poziomu wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. Majątek obrotowy uczestniczy w procesie produkcyjnym w sposób bezpośredni. Czas przebywania poszczególnych składników majątku obrotowego w postaci: zapasów, należności, środków pieniężnych, uzależniony jest od charakteru produkcji i terminowości regulowania rozrachunków. Czas ten jest zazwyczaj krótki, a rozchód składników musi być uzupełniony odpowiednim przychodem, co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania tych składników do stopnia wykorzystania zdolności produkcyjnych.
5. Analiza gospodarowania kapitałem obrotowym netto
Kapitałem obrotowym netto jest w ujęciu bilansowym różnica pomiędzy aktywami obrotowym a bieżącymi zobowiązaniami. Wielkość kapitału obrotowego jest miernikiem ryzyka finansowego dla banków i innych wierzycieli przedsiębiorstwa. Zbyt duży kapitał obrotowy oznacza wysokie zaangażowanie kapitałów długoterminowych w bieżącej działalności przedsiębiorstwa. W zależności od formy jego pozyskania może to oznaczać w przypadku kredytów i pożyczek wzrost kosztów finansowych, zaś w przypadku kapitału własnego spadek rentowności. Ujemny kapitał obrotowy najczęściej jest zjawiskiem niepożądanym. Oznacza sytuację, gdy kapitały długoterminowe nie w pełni pokrywają aktywa trwałe.
6. Analiza płynności
Analiza płynności pokazuje w jakim stopniu firma jest w stanie regulować bieżące zobowiązania. Analizę płynności mierzy się na 3 poziomach:
• wskaźnik bieżącej płynności
• wskaźnik płynności szybki
• wskaźnik płynności bardzo szybki
Niskie poziomy wskaźników płynności są zagrożeniem utraty płynności finansowej, zbyt wysokie zaś, mogą wskazywać na nadmierne gromadzeniu gotówki, co może mieć wpływ na pogorszenie się rentowności.
7. Analiza progu rentowności
Analiza progu rentowności dostarcza informacji niezbędnych do podejmowania trafnych decyzji a mianowicie:
• jakie rozmiary przychodów ze sprzedaży są potrzebne do pokrycie kosztów całkowitych
• do jakiej wysokości można akceptować wzrost jednostkowych kosztów względnych (zmiennych) lub obniżkę cen wyrobu z punktu widzenia opłacalności sprzedaży,
• ile należy sprzedać wyrobów aby osiągnąć określoną kwotę zysku. Zasadniczym celem analizy progu rentowności jest wyznaczenie tzw. punktu krytycznego lub granicznego, w którym przychody ze sprzedaży pokryją dokładnie poniesione koszty.